مثلا كدام انسان عاقلى است كه فرق نگذارد بين اينكه كسى دستش را به ميل و اراده خود حركت مىدهد ، و كسى كه حركت دست او ناشى از بيمارى است و بر اثر اختلال در سيستم عصبى ، برخى از اعضاى بدن وى دچار لرزش مىشود ؟ همه مىدانند كه در مورد اول مىگويند : شخص دستش را مىلرزاند يا حركت مىدهد ، ولى در مورد دوم مىگويند : دست شخص مىلرزد . ولى در عين حال بايد توجه داشت كه قول به جبر موجب تعطيلى تكليف و حكمت و ثواب و عقاب مىشود . اگر انسان مختار نباشد ، جزا در برابر اعمال وى امرى است بيهوده و عبث . پاك و منزّه است خداوند از اينكه انسان را مجبور و ملزم بر كار زشت كند و آنگاه وى را عذاب نمايد . سُبْحانَ اللَّهِ عَمَّا يَصِفُونَ « 1 » . براى آگاهى بيشتر به عنوان « اراده » رجوع شود . اداء هرگاه امر صادره از شارع نسبت به مكلف تنجز يافت و واجب براى مكلف فعليت پيدا كرد ، بايد مكلف نسبت به انجام امر مولا با تمام اجزا و شرايط آن و در وقت معيّن اقدام كند . اگر مكلف واجب را در زمان خودش و با رعايت تمام شرايط ، به صورت صحيح و كامل انجام داد ، مىگويند : واجب و امر را ادا كرده است ، كه موجب سقوط امر از عهدهء مكلف مىشود .

--> ( 1 ) المؤمنون / 91 .